Sodiyeem Etoksaayidii: Ri’ajantii baay’ee fayyadamuu danda’u kan Organic Synthesis
Dirreewwan Iyyannoo Gurguddoo
Walnyaatinsa orgaanikii keessatti soodiyeem etoksaayidiin kaataalayistii yeroo baay’ee itti fayyadamnu yoo ta’u, walnyaatinsa adda addaa jajjabeessuu danda’a. Yeroo baayyee walnyaatinsa esterification, etherification, fi kondensashinii keessatti kan fayyadamu yoo ta’u, saffisa walnyaatinsaa fi oomisha baay’ee dabala. Fakkeenyaaf, walnyaatinsa urgooftuu fi mi’eessituu keessatti soodiyeem etoksaayidiin walnyaatinsa esteerifikeeshinii katalaayizii gochuun kompaawundoota isteerii urgooftuu addaa qaban uumuu danda’a. Dabalataanis, soodiyeem etoksaayidiin walnyaatinsa gidduugaleessa qorichaa murtaa’e kan akka dursa antibaayootikii fi qoricha onnee fi ujummoolee dhiigaa keessatti fayyadama.
Industirii qorichaa keessatti soodiyeem etoksaayidiin akka ri’ajantii alkaalaayinii walnyaatinsa walnyaatinsa orgaanikii adda addaa keessatti fayyadama. Qorichoota keessatti alkoolii, iiteerii fi esteerota walnyaachisuuf itti fayyadamuu ni danda’ama. Fakkeenyaaf, walnyaatinsa qoricha farra tumoor fi antibaayootikii murtaa’e keessatti, soodiyeem etoksaayidiin naannoo alkaalaayinii barbaachisaa ta’e kan kennu yoo ta’u, kunis walnyaatinsa akka guddatu taasisa. Dabalataanis, soodiyeem etoksaayidiin adeemsa qulqulleessuu fi adda baasuu qoricha keessatti fayyadamuun xurii balleessuun ni danda’ama.
Damee urgooftuu fi boba’aa keessatti soodiyeem etoksaayidiin akka alkaayileeshiniitti fayyadama. Garee eetiilii gara molakiyuulota orgaanikii galchuun kompaawundoota dalagaa addaa qaban uumuu danda’a. Fakkeenyaaf, walnyaatinsa baayoodiizelii keessatti soodiyeem etoksaayidiin akka kaataalayistii ta’ee walnyaatinsa esteerifikeeshinii coomaa fi etaanoolii gidduutti taasifamuu guddisuun baayoodiizilii uumuu danda’a. Walnyaatinsa urgooftuu keessatti, soodiyeem etoksaayidiin kompaawundoota eetiileetii ta’an kanneen urgooftuu fi meeshaalee miidhaginaadhaaf urgooftuu addaa qaban walnyaachisuun ni danda’ama.
Industirii keemikaalaa gaarii keessattis soodiyeem etoksaayidiin oomisha surfaktantoota, reezinii fi poliimaroota keessatti fayyadama. Walnyaatinsa walnyaatinsaa keessatti akka kaataalayistii yookiin alkaalaayinii ri’ajantii ta’ee keemikaalota amaloota addaa qaban oomishuuf hojjechuu danda’a. Fakkeenyaaf, walnyaatinsa reezinoota ga’umsa olaanaa qaban murtaa’an keessatti, soodiyeem etoksaayidiin walnyaatinsa poliimaarizeeshinii guddisuu danda’a, kunis ulfaatina molakiyuulaa fi raawwii reezinii fooyyessuu danda’a.
Fayyadamni isaa bal’aa ta’us, soodiyeem etoksaayidiin alkaalaayinii fi haayigroskoopii baay’ee kan qabu yoo ta’u, itti fayyadamni isaa fi kuusaan isaas of eeggannoo nageenyaa cimaa barbaada. Sodiyeem etoksaayidiin naannoo jiidha qabu keessatti jiidhina salphaatti waan xuuxuuf, furmaata alkaalaayinii baay’ee uuma, kanaaf meeshaa cufame keessatti kuufamuu qaba. Dabalataanis, furmaatni soodiyeem etoksaayidii baay’ee kan nama mancaasu yoo ta’u, yeroo itti fayyadaman gogaa fi ijaan akka hin tuqneef meeshaaleen ittisaa mijatoo ta’an uffatamuu qabu. Omisha industirii keessatti, itti fayyadamni soodiyeem etoksaayidii akkaataa idileetti sirna cufame keessatti kan uumamu yoo ta’u, kunis dhiibbaa naannoo xiqqeessuu danda’a.
Ispeesifikeeshiniiwwan
| Maqaa Omishaa | Sodiyeem Itooksaayidii | |||||||||
| Foormulaa Keemikaalaa | C2H5ONa jedhamuun beekama | |||||||||
| Ulfaatina Molekulaa | 68.05 g/mol | |||||||||
| Mul'ina | Budaa adii | |||||||||
| Qabxii Baqinaa | 260°C ta’a | |||||||||
| Guujja'a | 1.3 g/cm3 ta’a | |||||||||
| CAS LAKK | 141-52-6 irratti kan argamu | |||||||||
| Koodii HS | 2905199090 irratti kan argamu | |||||||||
| EINECS LAKK | 205-488-0 irratti kan argamudha | |||||||||
| Iyyata | Walnyaatinsa orgaanikii keessatti akka beezii fi kondeensiingiitti fayyadama | |||||||||
Waraqaa To’annoo Qulqullinaa
| Maqaa Omishaa | |||||||
| WANTA | GAATII ISTANDAARDII (%) . | GAATII QORMAATA (%) . | |||||
| Waliigala Alkaloid | ≥99 ta’a | 99.19 irratti kan ibsame | |||||
| Sodiyeem kaarbooneetii | ≤ 0.5 ta’a | 0.31 | |||||
| Bu'uura bilisaa | ≤ 1.5 ta’a | 0.86 ta’eera | |||||
| Jiidha | ≤0.6 ta’a | 0.32 | |||||
Walumaagalatti
Walumaagalatti, soodiyeem etoksaayidiin, akka meeshaa jallisii keemikaala orgaanikii barbaachisaa ta’etti, industirii hedduu keessatti gahee olaanaa qaba. Gahumsaa fi oomisha walnyaatinsa orgaanikii guddisuu qofa osoo hin taane guddina indaastirii ammayyaa ni deeggara. Guddina teeknooloojii itti fufiinsa qabuun, abdiin fayyadama soodiyeem etoksaayidii daran bal’aa ta’a.