Global - Premier Adipic Acid: Ijaarsa Barbaachisaa Poolimarootaa fi Keemikaalota Gahumsa Ol’aanaa qabaniif

Amaloota Fiiziksii fi Keemikaalaa

Bifa fi Uffata: 1.1. Asiidiin Adiipiik yeroo baay’ee akka budaa adii, kiristaala ykn kiristaala xixiqqoo, halluu hin qabneetti mul’ata. Uffata sirri kan qabuu fi haala idilee keessatti urgooftuu kan hin qabne yoo ta’u, kunis bakka piroofaayilii miiraa giddu galeessa ta’e barbaachisutti hojiiwwan adda addaatiif akka mijatu taasisa.
Bulbulamuu: Bishaan keessatti bulbulamuu giddu galeessaa kan agarsiisu yoo ta’u, tilmaamaan 1.44 g bishaan 100 mL keessatti 25°C irratti bulbulama. Haa ta’u malee, bulbula orgaanikii kan akka etaanoolii, aseetoonii fi beenziinii keessatti baay’ee bulbulama. Amalli bulbulamuu kun walnyaatinsa keemikaalaa fi qophii bal’aa keessatti bu’a qabeessa ta’ee akka hirmaatu isa dandeessisa.

Dhaabbataa Fiizikaalaa Ijoo: Asiidiin Adiipiik ulfaatina moolaaraa 146.14 g/mol qaba. Dandeettiin isaa naannoo 1.36 g/cm3 25°C irratti yoo ta’u, kunis bishaan caalaa xiqqoo dhangala’aadha. Qabxiin baqinaa asiidii adipiik 152°C yoo ta’u, kunis ho’a olka’aa jalatti haala jajjaboo irraa gara dhangala’aa ta’etti ce’uu isaa agarsiisa. Qabxiin bullaa’insaa 337.5°C irratti kan uumamu yoo ta’ellee, dhiibbaa hawaa jalatti ho’a kana osoo hin ga’iin dura manca’uu jalqabuu danda’a. Qabxiin balaqqeessa isaa 207°C yoo ta’u, kunis balaa abiddaa fiduuf ho’a ol’aanaa fi madda ibiddaa akka barbaadu agarsiisa.

Walnyaatinsa Keemikaalaa: 1.1. Akka asiidii daayikaarboksiiliitti, asiidiin adipiik gareewwan dalagaa kaarboksiilii lama (-COOH) kan of keessaa qabu yoo ta’u, isaanis walnyaatinsa keemikaalaa olaanaa kan kennudha. Alkoolota waliin walnyaatinsa esteerifikeeshinii irratti salphaatti hirmaata, esteerota pilaastikii, dibata fi urgooftuu oomishuuf bal’inaan itti fayyadaman uuma. Dabalataanis, karaa poliimaarizeeshinii kondeensiyeeshiniin daayaamiinii wajjin walnyaatee poliimaayidii uumuu danda’a, isaan keessaa naayiloonii 6,6. Walnyaatinsi poliimaarizeeshinii kun dhagaa bu’uuraa industirii faayibara sinteetikii fi pilaastikii injinariingii ti. Asiidiin adipiik walnyaatinsa hir’isuu keessa darbee alkoolota walgitan uumuu kan danda’uu fi beezii wajjin walnyaachuun soogidda uumuu kan danda’u yoo ta’u, kunis adipaayitii jedhamuun beekama.

Naannoowwan Iyyannoo

Omisha Pooliyaamaayidii (Naayiloonii): . Fayyadamni asiidii adipiik inni guddaan fi guddaan oomisha poliimaayidii keessattuu naayiloonii 6,6 keessatti argama. Adeemsa kana keessatti asiidiin adipiik walnyaatinsa poliimaarizeeshinii kondeensiyeeshinii keessatti heksaameetileendaayaamiinii wajjin walnyaata. Naayiloonii 6,6 bu'aa kanarraa argamu pilaastikii injinariingii ga'umsa olaanaa qabuu fi cimina, turtii, ciccituu dandamachuu fi amaloota makaanikaa gaarii ta'een beekamaadha. Naayiloonii 6,6 indaastirii konkolaataa keessatti qaamolee akka kutaalee motoraa, giiriiwwanii fi beeringiiwwaniif bal’inaan itti fayyadama. Akkasumas indaastirii huccuu keessatti meeshaa ijoo yoo ta'u, cimina, dandamachuu fi dandeettii daayii akka gaariitti qabachuu irraa kan ka'e huccuu qulqullina olaanaa qabu kan uffata, kaarpeeti, fi uffataaf oolu oomishuuf itti fayyadama.

Pilaastikaa fi Dibata: 1.1. Asiidiin adipiik pilaastikaayizaroota adipate - irratti hundaa’an oomishuuf kan gargaarudha. Pilaastikaayizaroonni kun poliimaroota keessattuu poliivaayinaayilii kilooraayidii (PVC) irratti dabalamuun, socho’uu, hojiirra ooluu danda’uu fi yeroo dheeraa turuu isaanii fooyyessuuf kan gargaarudha. Pilaastikaan adipate hojiiwwan ho’a gadi aanaan socho’uu barbaachisu keessatti filatamaadha, kan akka oomisha insulaashinii wayaa konkolaataa, tuubii yaalaa, fi oomishaalee PVC qorra dandamatan keessatti. Dabalataanis, esteerotni asiidii adipiik irraa argaman hojiiwwan industirii adda addaa keessatti akka dibataatti kan itti fayyadaman yoo ta’u, amaloota farra uffannaa fi farra wal-nyaatinsa gaarii kan kennan yoo ta’u, motora, giiriiwwanii fi sirna makaanikaa biroo keessatti fayyadamuuf mijatoo dha.

Industirii Nyaataa fi Dhugaatii (Itti Fayyadama Al-kallatti): Asiidiin adipiik kallattiin nyaata keessatti kan hin fayyadamne yoo ta'u, meeshaalee nyaata - tuttuqaa fi meeshaalee nyaata - qopheessuu keessatti fayyadama. Isteeriin isaa, yeroo nyaata - meeshaalee qaphxii, uffannaa fi siilaantii keessatti fayyadaman, faalama ittisuu fi haaraa ta’uu oomishaa eeguun qulqullinaa fi nageenya oomishaalee nyaataa mirkaneessuuf gargaaru. Kana malees, poliimaroota asiidii adipiik irratti hundaa’an qaamolee meeshaalee yeroo qophaa’u nyaata waliin wal qunnaman kanneen akka konveyeerii fi chaappaa oomishuuf fayyadamuun ni danda’ama.

Industirii Qorichaa fi Miidhaginaa: 1.1. Industirii qorichaa keessatti asiidiin adipiik akka gargaaraatti qophii qorichaa keessatti fayyadamuun ni danda’ama. Akka buffering agent ta’ee pH furmaata qorichaa fi suspensions to’achuu danda’a, tasgabbii fi bu’a qabeessummaa qoricha mirkaneessuu. Industirii meeshaalee miidhaginaa keessatti, adipic acid esters oomishaalee adda addaa kan akka kiriimii, looshinii fi funyaan irratti kan fayyadaman yoo ta’u, kunis uwwisa fooyyessuu, babal’achuu guddisuu fi amaloota lallaafaa kennuudhaan gogaan lallaafaa fi sirriitti akka itti dhaga’amu taasisa.

Mala Qophii

Oksaayidii Saayikilooheksaanii: 1.1. Kun mala industirii asiidii adipiik oomishuuf gargaaru isa olaanaadha. Adeemsi kun kan jalqabu oksideeshinii saayikilooheksaanii bakka kaataalayistiin jirutti, akkaataa kaataalayistiin koobaaltii irratti hundaa’e. Oksideeshinii sadarkaa tokkoffaa keessatti, saayikilooheksaan qilleensa ykn oksijiinii wajjin walnyaatee makaa saayikilooheksanool fi saayikilooheksanoonii uuma, adeemsi kun adeemsa "zayitii KA" (keetoonii - zayita alkoolii) jedhamuun beekama. Walnyaatinsi kun teempireechara naannoo 150 - 160°C fi dhiibbaa 1 - 1.5 MPa irratti raawwatama. Itti aansuudhaan, zayitiin KA asiidii naayitriik akka oksaayidii fayyadamuun walnyaatinsa sadarkaa lammaffaa keessatti daran oksaayidii ta’a, yeroo baay’ee ho’a 60 - 80°C fi dhiibbaa qilleensaa irratti. Oksideeshiniin sadarkaa lammaffaa kun saayikilooheksanool fi saayikilooheksanoonii gara asiidii adipiik jijjiira. Haa ta’u malee, malan kun qormaata naannoo tokko tokko qaba, sababiin isaas itti fayyadamni asiidii naayitriik naayitraas oksaayidii (N2O), gaasii manaa cimaa ta’e kan maddisiisu yoo ta’u, yaa’a balfaa of eeggannoodhaan bulchuu barbaada.

Malawwan Baayooteknooloojii: 1.1. Waggoota dhiyoo asitti mala baayooteknooloojii asiidii adipiik akka filannoo itti fufiinsa qabuutti oomishuuf fedhiin guddachaa dhufeera. Maaykirooorgaanizimoonni kan akka baakteeriyaa jeneetikiidhaan hojjetaman ykn damma, karaa meetaabolii walduraa duubaan jiruun nyaata haaromfamuu danda’u kan akka sukkaara ykn zayita biqiltuu irratti hundaa’e gara asiidii adipiik jijjiiruuf itti fayyadamuu ni danda’u. Fakkeenyaaf, baakteeriyaawwan tokko tokko gidduugaleessota caalaatti gara asiidii adipiik jijjiiramuu danda’an akka uumuuf injinariingii ta’uu danda’u. Malleen baayooteknooloojii kun ammallee sadarkaa misoomaa irra kan jiran yoo ta’u, oomishtummaa fi baasii - bu’a qabeessummaa wajjin walqabatee qormaata kan isaan mudatu yoo ta’u, gara fuulduraatti oomisha asiidii adipiik naannoodhaaf mijaawaa fi itti fufiinsa qabuuf carraa ni dhiyeessu.

Of eeggannoowwan

Balaa Fayyaa: Asiidiin adipiik kallattiin yoo wal qunnaman gogaa fi ija namaa aarsuu danda’a. Gogaan yeroo dheeraaf ykn irra deddeebiin saaxilamuun dhukkuba gogaa fiduu kan danda’u yoo ta’u, ijaan yoo wal qunname ammoo diimachuu, dhukkubbii fi miidhaa korniyaa irratti fiduu danda’a. Dafqa asiidii adipiik afuura baafachuun ujummoo sirna hargansuu aarsuun qufaa, hafuura baafachuu fi hafuura kutuu fiduu danda’a. Asiidii adipiik baay’inaan liqimsuun garaa kaasaa, garaa kaasaa fi garaachaa dabalatee garaachaa rakkina fiduu danda’a. Hojjettoonni asiidii adipiik qabatan meeshaalee ittisa dhuunfaa mijatoo ta’an kan akka guwaantii, ijaa nageenyaa fi haguuggii sirna hargansuu keessumaa naannoo dafqi maddisiisuu danda’amutti uffachuu qabu.

Balaa Ibiddaa fi Dhohinsa: 1.1. Asiidiin adipiik qabxii balaqqeessaa ol’aanaa qabaatus, gubata. Bifa budaatiin yoo hamma gahaa ta’een faca’e qilleensa waliin makaa dhoo’aa uumuu danda’a. Bakki kuusaa madda ibiddaa irraa fagaachuu kan qabu yoo ta’u, dafqi akka hin kuufamneef qilleensi sirrii ta’e gochuun barbaachisaa dha. Yoo ibiddi asiidii adipiik hirmaachise, meeshaaleen ibidda dhaamsan mijatoo ta’an, kan akka daakuu keemikaalaa goggogaa ykn kaarboon daayi’oksaayidii fayyadamuu qabu.

Dhiibbaa Naannoo: 1.1. Asiidiin adipiik naannoo keessatti giddu galeessaan kan itti fufudha. Yeroo gara qaamolee bishaanii gadhiifamu yeroon darbaa deemuun maaykiroo-orgaanizimootaan manca’uu danda’a, garuu qindoominni olaanaan ammallee jireenya bishaan keessa jiraatan irratti dhiibbaa qabaachuu danda’a. Akkasumas sababa asiidii ta’uu isaatiin pH sirna bishaanii irratti dhiibbaa uumuu danda’a. Kanaafuu, asiidiin adipiik to’annaa malee gara naannootti akka hin gadhiifamneef tarkaanfiiwwan balfa sirnaan bulchuu fi ittisuu murteessaa dha. Industiriiwwan asiidii adipiik oomishaa ykn fayyadaman dhiibbaa inni biyyee, bishaanii fi qulqullina qilleensaa irratti qabu xiqqeessuuf dambiiwwan naannoo ciccimoo ta’an kabajuu qabu.

Ispeesifikeeshiniiwwan

Waraqaa To’annoo Qulqullinaa