Saayikiloheksaanoonii: Meeshaa Jallisii Keemikaalaa Orgaanikii Barbaachisaa
Dirreewwan Iyyannoo Gurguddoo
Walnyaatinsa orgaanikii keessatti saayikilooheksaanooniin gidduugaleessa barbaachisaa dha. Walnyaatinsa keemikaalaa adda addaa irratti hirmaatee kompaawundoota orgaanikii dalagaa addaa qaban uumuu danda’a. Fakkeenyaaf, saayikilooheksaanooniin haayidiroojiinii ta’ee saayikilooheksaanoolii uumuun kan danda’amu yoo ta’u, kunis daran oksaayidii ta’ee gara asiidii saayikilooheksaanoyikii ta’uu danda’a. Kompaawundootni kunniin walnyaatinsa gidduugaleessota qorichaa murtaa’oo fi keemikaalota xixiqqoo keessatti barbaachisoo dha. Dabalataanis, saayikilooheksaanooniin walitti makuun saayikilooheksanoonii oksaayimii uumuun kan danda’amu yoo ta’u, sana booda kaaproolaaktaam, meeshaa jallisii ijoo walnyaatinsa naayiloonii-6 oomishuuf kan ooludha.
Industirii qorichaa keessatti saayikilooheksaanooniin gidduugaleessota qorichaa adda addaa walnyaachisuuf fayyadama. Walnyaatinsa keemikaalaa dachaa irratti hirmaatee kompaawundoota gatii qorichaa qaban maddisiisuu danda’a. Fakkeenyaaf, walnyaatinsa farra baakteeriyaa tokko tokko, qoricha onnee fi ujummoolee dhiigaa fi qoricha farra tumoor keessatti, saayikilooheksaanooniin akka gidduugaleessa ijootti hojjechuu danda’a. Dabalataanis, saayikilooheksaanooniin qoricha murtaa’eef dursitoota walnyaachisuuf kan oolu yoo ta’u, sana booda daran keemikaalaan gara oomishaalee qorichaa dhumaa jijjiiramuu danda’a.
Industirii urgooftuu fi mi’aa keessatti saayikilooheksaanooniin akka gidduugaleessa sinteetikiitti fayyadama. Innis kompaawundoota urgooftuu adda addaa, kan akka walnyaatinsa urgooftuu daraaraa fi firii tokko tokko keessatti fayyadamuu ni danda’ama. Dabalataanis, saayikilooheksaanoon kompaawundoota biroo wajjin walnyaachuun urgooftuu urgooftuu addaa qabu uumuu danda’a, kunis meeshaalee miidhaginaa, urgooftuu fi mi’eessituu nyaataa keessatti bal’inaan itti fayyadama.
Industirii uffannaa fi pilaastikii keessatti saayikilooheksaanooniin akka furdaa fi reezinii fooyyessaatti fayyadama. Reezinii fi poliimaroota adda addaa bulbulamuu danda’a, kunis dhangala’aa fi maxxanuu uffannaa fooyyessuu danda’a. Fakkeenyaaf, uffata konkolaataa, uffata industirii fi adeemsa pilaastikii keessatti, saayikilooheksaanooniin akka furdaa ta’ee raawwii fi hojiirra oolmaa uffannaa guddisuuf fayyadamuun ni danda’ama. Dabalataanis, saayikilooheksaanooniin monoomaroota biroo waliin kopoliimaarizeeshiniin reezinii fi poliimaroota ga’umsa olaanaa qaban walnyaachisuuf kan oolu yoo ta’u, kunis meeshaalee amaloota addaa qaban ni argamsiisa.
Industirii laastikaa keessatti saayikilooheksaanooniin akka gargaarsa laastikaa qopheessuutti fayyadama. Amaloota adeemsa laastikaa fooyyessuu fi uffannaa fi ho’a dandamachuu oomishaalee laastikaa guddisuu danda’a. Fakkeenyaaf, oomisha gommaa fi oomisha cufiinsa laastikaa keessatti saayikilooheksaanooniin akka dabalataatti fayyadamuun raawwii laastikaa fooyyessuu ni danda’ama.
Fayyadamni isaa bal’aa ta’us, saayikilooheksaanooniin kan jijjiiramu fi kan gubatu yoo ta’u, itti fayyadamni isaa fi kuusaan isaas of eeggannoo nageenyaa cimaa barbaada. Danfi saayikilooheksanooniin kan nama aarsu yoo ta’u, ujummoolee sirna hargansuu fi ija namaa aarsuu danda’a. Kanaafuu, yeroo itti fayyadamnu gogaa fi ijaan akka hin tuqneef meeshaalee ittisaa mijatoo ta’an uffachuun, qilleensi gaariin akka seenu taasisuu qaba. Kuusaa keessatti saayikilooheksaanooniin cufamee fi madda ibiddaa fi ho’a ol’aanaa irraa fagaachuu qaba.
Industirii qorichaa keessatti saayikilooheksaanooniin gidduugaleessota qorichaa adda addaa walnyaachisuuf fayyadama. Walnyaatinsa keemikaalaa dachaa irratti hirmaatee kompaawundoota gatii qorichaa qaban maddisiisuu danda’a. Fakkeenyaaf, walnyaatinsa farra baakteeriyaa tokko tokko, qoricha onnee fi ujummoolee dhiigaa fi qoricha farra tumoor keessatti, saayikilooheksaanooniin akka gidduugaleessa ijootti hojjechuu danda’a. Dabalataanis, saayikilooheksaanooniin qoricha murtaa’eef dursitoota walnyaachisuuf kan oolu yoo ta’u, sana booda daran keemikaalaan gara oomishaalee qorichaa dhumaa jijjiiramuu danda’a.
Industirii urgooftuu fi mi’aa keessatti saayikilooheksaanooniin akka gidduugaleessa sinteetikiitti fayyadama. Innis kompaawundoota urgooftuu adda addaa, kan akka walnyaatinsa urgooftuu daraaraa fi firii tokko tokko keessatti fayyadamuu ni danda’ama. Dabalataanis, saayikilooheksaanoon kompaawundoota biroo wajjin walnyaachuun urgooftuu urgooftuu addaa qabu uumuu danda’a, kunis meeshaalee miidhaginaa, urgooftuu fi mi’eessituu nyaataa keessatti bal’inaan itti fayyadama.
Industirii uffannaa fi pilaastikii keessatti saayikilooheksaanooniin akka furdaa fi reezinii fooyyessaatti fayyadama. Reezinii fi poliimaroota adda addaa bulbulamuu danda’a, kunis dhangala’aa fi maxxanuu uffannaa fooyyessuu danda’a. Fakkeenyaaf, uffata konkolaataa, uffata industirii fi adeemsa pilaastikii keessatti, saayikilooheksaanooniin akka furdaa ta’ee raawwii fi hojiirra oolmaa uffannaa guddisuuf fayyadamuun ni danda’ama. Dabalataanis, saayikilooheksaanooniin monoomaroota biroo waliin kopoliimaarizeeshiniin reezinii fi poliimaroota ga’umsa olaanaa qaban walnyaachisuuf kan oolu yoo ta’u, kunis meeshaalee amaloota addaa qaban ni argamsiisa.
Industirii laastikaa keessatti saayikilooheksaanooniin akka gargaarsa laastikaa qopheessuutti fayyadama. Amaloota adeemsa laastikaa fooyyessuu fi uffannaa fi ho’a dandamachuu oomishaalee laastikaa guddisuu danda’a. Fakkeenyaaf, oomisha gommaa fi oomisha cufiinsa laastikaa keessatti saayikilooheksaanooniin akka dabalataatti fayyadamuun raawwii laastikaa fooyyessuu ni danda’ama.
Fayyadamni isaa bal’aa ta’us, saayikilooheksaanooniin kan jijjiiramu fi kan gubatu yoo ta’u, itti fayyadamni isaa fi kuusaan isaas of eeggannoo nageenyaa cimaa barbaada. Danfi saayikilooheksanooniin kan nama aarsu yoo ta’u, ujummoolee sirna hargansuu fi ija namaa aarsuu danda’a. Kanaafuu, yeroo itti fayyadamnu gogaa fi ijaan akka hin tuqneef meeshaalee ittisaa mijatoo ta’an uffachuun, qilleensi gaariin akka seenu taasisuu qaba. Kuusaa keessatti saayikilooheksaanooniin cufamee fi madda ibiddaa fi ho’a ol’aanaa irraa fagaachuu qaba.
Ispeesifikeeshiniiwwan
| Maqaa Omishaa | Saayikiloheksanooniin | |||||||||
| MF | C6H10O | |||||||||
| Mul'ina | Dhangala'aa Iftoomina Qabu Halluu Hin Qabne | |||||||||
| Qulqullina | 99.8%daqiiqaa | |||||||||
| Gitaa Balaa | 3. 3. | |||||||||
| A LAKK. | 1915. Bara 1915 | |||||||||
| CAS LAKK | 108-94-1 irratti kan ibsame | |||||||||
| Koodii HS | 29142200 irratti kan argamu | |||||||||
| EINECS LAKK | 203-631-1 irratti kan argamu | |||||||||
| Iyyata | Meeshaa sinteetikii orgaanikii, asiidii adipiik | |||||||||
Waraqaa To’annoo Qulqullinaa
| Maqaa Omishaa | SAYIKLOOHEKSANOONI | ||||||
| WANTA | ISPEESIFIKEESHIINII | BU'AA DHUGAA | |||||
| QULQULLUMMAA | 99.8%MIN | 99.93% . | |||||
| ASIIDII(AECETICACID) 1. . | 0.01% MAX | 0.00% . | |||||
| CHROMA/Hazen U(Pt-Co) jedhamuun beekama. | 15 MAX | 10. 10. | |||||
| DHAABBATA(g/cm3) . | 0.946-0.947 ta’eera | 0.946 ta’eera | |||||
| DAANGAA DISTILATION 0°C, 101.3kPa/°C IRRATTI | 153.0-157.0 irratti kan argamudha | 155.1-156.2 irratti kan ibsame | |||||
| 95mlGIDDUGALEE HO'A DISTILLATION/°C | 1.5 MAX | 1.1.1.1.1 | |||||
| BISHAAN | 0.08% MAX | 0.01% . | |||||
| GOOLABA | QULQULLEESSAA | ||||||
Walumaagalatti
Walumaagalatti, saayikilooheksaanooniin, akka meeshaa jallisii keemikaalaa orgaanikii barbaachisaa ta’etti, industirii hedduu keessatti gahee olaanaa qaba. Gahumsaa fi oomisha walnyaatinsa orgaanikii guddisuu qofa osoo hin taane guddina indaastirii ammayyaa ni deeggara. Guddina teeknooloojii itti fufiinsa qabuun, abdiin fayyadama saayikilooheksanoonii daran bal’aa ta’a.