Saayikilooheksaanii: Bulbula Industirii fi Meeshaa Jallisii Keemikaalaa Omisha Gahumsa Qabu
Dirreewwan Iyyannoo Gurguddoo
Industirii keemikaalaa keessatti, saayikilooheksaan furdaa yeroo baay’ee itti fayyadamnu yoo ta’u, kompaawundoota orgaanikii adda addaa kanneen akka reezinii, waxii, zayitaa fi laastikaa haala bu’a qabeessa ta’een bulbulamuu danda’a. Yeroo baayyee oomisha laastika sinteetikii, fiber sinteetikii fi oomishaalee pilaastikii keessatti kan itti fayyadamu yoo ta’u, kunis ri’aaktantoota facaasuu fi bulbulamuu gargaara, kunis gahumsa oomishaa fooyyessa. Dabalataanis, saayikilooheksaan kompaawundoota orgaanikii adda baasuu fi qulqulleessuuf akka waan baaftuutti fayyadama, keessumaa keemikaalota xixiqqoo fi qorichaa keessatti.
Industirii uffannaa fi inkii keessatti saayikilooheksaan bulbulamuu fi jijjiirama gaarii waan qabuuf akka furdaa naannoodhaaf mijatutti fayyadama. Qaamolee reezinii dafee uffannaa fi inkii keessatti bulbulamuu kan danda’u yoo ta’u, saffisi danfisuu isaas giddu galeessa ta’e uffannaa walfakkaataa uumuuf gargaara, kunis haftee furdaa hir’isa. Summiin saayikilooheksaanii xiqqaa ta’uun isaa dambiiwwan naannoo ciccimoo akka eegu taasisa, kunis filannoo furdaa magariisaa gaarii ta’a.
Industirii urgooftuu fi nyaataa keessatti urgooftuu saayikilooheksaanii kan eeterii fakkaatu qaama urgooftuu barbaachisaa isa taasisa. Yeroo baay’ee zayita barbaachisaa kan akka sitraasii, mintii fi urgooftuu daraaraa walitti makuuf kan itti fayyadamu yoo ta’u, urgooftuu, meeshaalee miidhaginaa fi mi’eessituu nyaataa keessatti bal’inaan kan dibamudha. Dabalataanis, saayikilooheksaan akka dabalata nyaataatti karameellaa, dhugaatii fi meeshaalee daabboo oomishuuf fayyadamuun oomishaalee irratti urgooftuu uumamaa dabaluu danda’a.
Industirii qorichaa keessatti saayikilooheksaanii akka furdaa fi baasuutti fayyadamuun ni danda’ama. Giddugaleessota qoricha orgaanikii haala bu’a qabeessa ta’een bulbulamuu danda’a, kunis walnyaatinsa keemikaalaa fi adeemsa qulqulleessuu itti aanuuf haala mijeessa. Dabalataanis, saayikilooheksaaniin qophii qorichaa kan akka dibata, kiriimii fi supoozitoorii keessatti fayyadamuun qorichi akka faca’uu fi bu’a qabeessa ta’een akka xuuxamu gargaara.
Industirii poliimarii keessatti saayikilooheksaan meeshaa jallisii barbaachisaa naayiloonii (polyamade) oomishuuf gargaarudha. Karaa katalaayitii haayidiroojineeshiniin gara saayikilooheksanoolitti kan jijjiiramu yoo ta’u, sana booda daran gara asiidii adipiik fi kaaproolaaktaamitti jijjiirama. Kompaawundootni kunniin naayiloonii 6 fi naayiloonii 66 oomishuuf monoomaroota ijoodha.Naayiloonii cimina olaanaa, uffannaa dandamachuu fi ho’a dandamachuu isaatiin industirii huccuu, konkolaataa, makaanikaa fi elektirooniksii keessatti bal’inaan itti fayyadama.
Industirii uffannaa fi inkii keessatti saayikilooheksaan bulbulamuu fi jijjiirama gaarii waan qabuuf akka furdaa naannoodhaaf mijatutti fayyadama. Qaamolee reezinii dafee uffannaa fi inkii keessatti bulbulamuu kan danda’u yoo ta’u, saffisi danfisuu isaas giddu galeessa ta’e uffannaa walfakkaataa uumuuf gargaara, kunis haftee furdaa hir’isa. Summiin saayikilooheksaanii xiqqaa ta’uun isaa dambiiwwan naannoo ciccimoo akka eegu taasisa, kunis filannoo furdaa magariisaa gaarii ta’a.
Industirii urgooftuu fi nyaataa keessatti urgooftuu saayikilooheksaanii kan eeterii fakkaatu qaama urgooftuu barbaachisaa isa taasisa. Yeroo baay’ee zayita barbaachisaa kan akka sitraasii, mintii fi urgooftuu daraaraa walitti makuuf kan itti fayyadamu yoo ta’u, urgooftuu, meeshaalee miidhaginaa fi mi’eessituu nyaataa keessatti bal’inaan kan dibamudha. Dabalataanis, saayikilooheksaan akka dabalata nyaataatti karameellaa, dhugaatii fi meeshaalee daabboo oomishuuf fayyadamuun oomishaalee irratti urgooftuu uumamaa dabaluu danda’a.
Industirii qorichaa keessatti saayikilooheksaanii akka furdaa fi baasuutti fayyadamuun ni danda’ama. Giddugaleessota qoricha orgaanikii haala bu’a qabeessa ta’een bulbulamuu danda’a, kunis walnyaatinsa keemikaalaa fi adeemsa qulqulleessuu itti aanuuf haala mijeessa. Dabalataanis, saayikilooheksaaniin qophii qorichaa kan akka dibata, kiriimii fi supoozitoorii keessatti fayyadamuun qorichi akka faca’uu fi bu’a qabeessa ta’een akka xuuxamu gargaara.
Industirii poliimarii keessatti saayikilooheksaan meeshaa jallisii barbaachisaa naayiloonii (polyamade) oomishuuf gargaarudha. Karaa katalaayitii haayidiroojineeshiniin gara saayikilooheksanoolitti kan jijjiiramu yoo ta’u, sana booda daran gara asiidii adipiik fi kaaproolaaktaamitti jijjiirama. Kompaawundootni kunniin naayiloonii 6 fi naayiloonii 66 oomishuuf monoomaroota ijoodha.Naayiloonii cimina olaanaa, uffannaa dandamachuu fi ho’a dandamachuu isaatiin industirii huccuu, konkolaataa, makaanikaa fi elektirooniksii keessatti bal’inaan itti fayyadama.
Ispeesifikeeshiniiwwan
| Maqaa Omishaa | Saayikilooheksaanii | |||||||||
| MF | C6H12 | |||||||||
| Mul'ina | Dhangala’aa iftoomina qabu halluu hin qabne | |||||||||
| Dandeettiiwwan | 0.78 g/cm3 ta’a | |||||||||
| CAS LAKK | 110-82-7 irratti kan argamu | |||||||||
| Koodii HS | 2902110000 irratti kan argamudha | |||||||||
| EINECS LAKK | 203-806-2 irratti kan argamu | |||||||||
| Iyyata | Oomisha naayiloonii keessatti akka giddu galeessaatti yookiin akka furdaa, baasuu, qulqulleessituu fi kkf ta’ee kan itti fayyadamudha. | |||||||||
Waraqaa To’annoo Qulqullinaa
| Maqaa Omishaa | Saayikilooheksaanii | ||||||
| WANTA | SADARKAA | BU'AA QORMAATA | |||||
| Halluu (Pt-Co)/Lakk. ≤ jechuun ni danda’ama | 10% . | 5.00% . | |||||
| Qulqullina, w/% ≥ | 99.9 irratti kan ibsame | 99.9968 ta’uu ibsameera | |||||
| Benziinii/(mg/kg) ≤ | 50. 50. | ||||||
| Heksaanii/(mg/kg) ≤ | 200 irratti kan argamu | 6.00% . | |||||
| Meetiilaayikilooheksaanii/(mg/kg) ≤ | 150 irratti | ||||||
| Meetiilsaayikiloopeentaan/(mg/kg) ≤ | 150 irratti | 26.00% . | |||||
| Haayidirookaarboonii C7 fi C7 kanneen biroo/(mg/kg)≤ | 200 irratti kan argamu | ||||||
| Saayikilooheeksiinii/(mg/kg) ≤ | 50. 50. | ||||||
| Salfarii/(mg/kg) ≤ | 1. 1. | 0.2.2 | |||||
Walumaagalatti
Hubannoon naannoo fi guddinni teeknooloojii dabalaa dhufuun adeemsi oomisha saayikilooheksaanii itti fufiinsaan fooyya’aa jira. Omishni saayikilooheksaanii ammayyaa adeemsa haayidiroojineeshinii katalaayitii gahumsa qabu fayyadamuun uumamuu oomisha cinaa hir’isuu fi itti fayyadama qabeenya fooyyessuu danda’a. Dabalataanis, deebi’ee fayyadamuu fi irra deebiin itti fayyadamuun saayikilooheksaanii hojjetamaa kan jiru yoo ta’u, kunis dhiibbaa naannoo irratti qabu daran hir’isaa jira.
Walumaagalatti, saayikilooheksaan, akka meeshaa jallisii fi furdaa keemikaala orgaanikii barbaachisaa ta’etti, oomisha industirii keessatti hojiirra oolmaa bal’aa qaba. Gahumsa oomishaa fi qulqullina oomishaa fooyyessuu qofa osoo hin taane eegumsa naannoo fi misooma itti fufiinsa qabu ni deeggara. Guddina teeknooloojii itti fufiinsa qabuun, abdiin fayyadama saayikilooheksaanii daran bal’aa ta’a.