Pootaasiyeem Haayidrooksaayidii: Keemikaala Alkaalaayinii fi Hojii Hedduu Hojjetu Cimaa
Dirreewwan Iyyannoo Gurguddoo
Fayyadamni ijoo pootaasiyeem haayidirooksaayidii akka kaataalayistii alkaalaayinii cimaa, ergamaa saapoonifikeeshinii, to’ataa pH, inhibiitara korroojiinii fi elektiroolayitii ta’ee fayyadamuu isaati. Walnyaatinsa keemikaalaa keessatti, pootaasiyeem haayidirooksaayidiin kaataalayistii alkaalaayinii cimaa yeroo baay’ee itti fayyadamu yoo ta’u, walnyaatinsa orgaanikii fi inorganik adda addaa kan akka saapoonyeeshinii esteerota, alkoolota bishaan irraa hir’isuu, fi katalaayizii alkaalaayinii walnyaatinsa orgaanikii keessatti guddisuu danda’a. Adeemsa walnyaatinsaa gahumsa qabu mirkaneessuuf naannoo alkaalaayinii olaanaa ta’e ni kenna. Fakkeenyaaf, oomisha saamunaa keessatti, pootaasiyeem haayidirooksaayidiin ergamaa saapoonifikeeshinii barbaachisaa ta’ee fi cooma gara saamunaa fi gilsaariiniitti jijjiiruun qulqullina oomishaa fi tasgabbii fooyyessa.
Industirii qorichaa keessatti, pootaasiyeem haayidirooksaayidiin walnyaatinsa gidduugaleessota qoricha murtaa’an keessatti fayyadama. Tasgabbii fi baayoo-argamiinsa isaanii mirkaneessuuf pH furmaata qorichaa to’achuu danda’a. Dabalataanis, pootaasiyeem haayidirooksaayidiin qoricha alkaalaayinii kan akka antibaayootikii murtaa’oo fi amiinoo asiidota alkaalaayinii qopheessuu keessatti fayyadama. Industirii elektirooniksii keessatti pootaasiyeem haayidirooksaayidiin elektiroolayitii barbaachisaa baatirii alkaalaayinii fi seelii boba’aa keessatti bal’inaan itti fayyadamudha. Baatirii fi boba’aa seelii gahumsaan akka hojjetan mirkaneessuuf naannoo alkaalaayinii tasgabbaa’aa ta’e ni kenna. Fakkeenyaaf, baatiriiwwan niikeel-metal haayidiraayidii keessatti, pootaasiyeem haayidirooksaayidiin akka elektiroolayitiitti kan tajaajilu yoo ta’u, raawwii baatirii gadi lakkifamuu fi umurii marsaa guddisa.
Industirii nyaataa keessatti pootaasiyeem haayidirooksaayidiin dabalata nyaataa nageenya qabu yoo ta’u, asiidii ykn alkaalaayinii oomishaalee nyaataa to’achuuf kan oolu yoo ta’u, nageenyaafi tasgabbii isaanii mirkaneessa. Fakkeenyaaf, oomisha karameellaa fi chokoleetii murtaa’e keessatti, pootaasiyeem haayidirooksaayidiin pH oomishaalee sirreessuuf kan oolu yoo ta’u, kunis mi’aa fi bifa isaanii fooyyessa. Qulqullina bishaanii keessatti pootaasiyeem haayidirooksaayidiin pH bishaanii sirreessuu fi xurii asiidii balleessuuf fayyadama. Akkasumas bishaan xuraa’aa asiidii qabu niwutraalize gochuun istaandaardii gadi lakkifamuu naannoo guutuuf itti fayyadamuu ni danda’ama. Fakkeenyaaf, bishaan xuraa’aa industirii qulqulleessuu keessatti, pootaasiyeem haayidirooksaayidiin bishaan xuraa’aa asiidii qabu niwutraalize gochuun faalama naannoo ittisa.
Pootaasiyeem haayidirooksaayidiin keemikaala alkaalaayinii cimaa ta’ee fi amaloota manca’iinsa guddaa qaba. Yeroo itti fayyadamaa fi kuusaa gogaa fi ijaan akka hin tuqneef cufamee turuu qaba. Meeshaaleen ittisaa mijatoo ta’an kan akka guwaantii, goggles fi uffata ittisaa yeroo qabaman uffachuu qabu nageenya mirkaneessuuf.
Ispeesifikeeshiniiwwan
| Maqaa Omishaa | Pootaasiyeemii Haayidrooksaayidii | |||||||||
| Foormulaa Keemikaalaa | KOH | |||||||||
| Ulfaatina Molekulaa | 56.11 irratti kan ibsame | |||||||||
| Mul'ina | Budaa adii ykn jajjaboo citaa | |||||||||
| Qabxii Baqinaa | 380°C ta’a | |||||||||
| Qabxii Boba’aa | 1324°C ta’a | |||||||||
| Guujja'a | 2.044 g/cm3 ta’a | |||||||||
| CAS LAKK | 1310 - 58 - 3 irratti kan argamu | |||||||||
| Koodii HS | 28152000 irratti kan argamu | |||||||||
| EINECS LAKK | 215 - 181 - 3 irratti kan argamu | |||||||||
| Iyyata | Keemikaalota, baatirii, saamunaan fi kkf. | |||||||||
Waraqaa To’annoo Qulqullinaa
| Maqaa Omishaa | Pootaasiyeemii Haayidrooksaayidii | ||||||
| WANTA | GAATII ISTANDAARDII (%) . | GAATII QORMAATA (%) . | |||||
| KOH | ≥90.0 ta’a | 90.38 irratti kan ibsame | |||||
| K2CO3 | ≤0.5 ta’a | 0.3 | |||||
| CLORIDE(CL) 10. . | ≤0.005 ta’a | 0.0048 ta’a | |||||
| Salfeet(SO )4 | ≤0.002 ta’a | 0.00% . | |||||
| Naayitreetii fi Naayitraayitii(N) . | ≤0.0005 ta’a | 0.0001 ta’a | |||||
| Fe | ≤0.0002 ta’a | 0.00015 ta’a | |||||
| Sana | ≤0.5 ta’a | 0.48 ta’uu isaati | |||||
| PO4 | ≤0.002 ta’a | 0.0009 ta’a | |||||
| SIO3 | ≤0.01 ta’a | 0.0001 ta’a | |||||
| AL | ≤0.001 ta’a | 0.0007 ta’a | |||||
| SANA | ≤0.002 ta’a | 0.001 ta’a | |||||
| Keessa | ≤0.0005 ta’a | 0.0005 ta’a | |||||
| Sibiilota Ulfaataa(PB) . | ≤0.001 ta’a | Lakki | |||||
| Mul'ina | Flakes Adii | ||||||
| ISTANDAARDII QORMAATA | Sadarkaa Ol’aanaa | ||||||
Walumaagalatti
Walumaagalatti, pootaasiyeem haayidirooksaayidiin akka keemikaala alkaalaayinii cimaa fi dalagaa hedduu qabuutti, adeemsa keemikaalaa, qoricha, elektirooniksii, nyaataa fi bishaan qulqulleessuu keessatti gahee guddaa qaba. Raawwii fi qulqullina oomishaa guddisuu qofa osoo hin taane guddina indaastirii ammayyaa ni deeggara. Guddina teeknooloojii itti fufiinsa qabuu fi fedhiin keemikaalota gahumsa qaban dabalaa dhufuun, abdiin fayyadama pootaasiyeem haayidirooksaayidii daran bal’aa ta’a.